Tłumaczenie poświadczone: przebieg krok po kroku

Krok 1: przyjęcie dokumentu i ustalenie podstawy

Pierwsza decyzja zapada, zanim powstanie choćby zdanie przekładu: z czego tłumaczymy. Oryginał, odpis, skan, wydruk z systemu — to nie jest szczegół techniczny, bo informacja o podstawie musi później znaleźć się w samym tłumaczeniu.

Dlatego warto ustalić to ze zleceniodawcą od razu. Klient, który przysyła zdjęcie dokumentu, a oczekuje formuły „z oryginału”, prosi o coś, czego tłumacz nie może poświadczyć zgodnie z prawdą.

Krok 2: wpis do repertorium

Repertorium to obowiązkowy rejestr czynności, prowadzony przez każdego tłumacza przysięgłego. Ustawa wylicza, co musi zawierać wpis, i lista jest konkretna — to nie jest notatnik do własnego użytku.

• Data przyjęcia zlecenia oraz zwrotu dokumentu wraz z tłumaczeniem.
• Oznaczenie zleceniodawcy albo zamawiającego tłumaczenie.
• Opis tłumaczonego dokumentu: nazwa, data, oznaczenie, język, w którym go sporządzono, kto go sporządził, oraz uwagi o jego rodzaju, formie i stanie.
• Rodzaj czynności, język tłumaczenia, liczba stron i egzemplarzy.
• Wysokość pobranego wynagrodzenia.
• Informacja o odmowie wykonania tłumaczenia na żądanie sądu, prokuratora, Policji lub organu administracji publicznej — jeśli do niej doszło (art. 17 ust. 2 pkt 7).

Numer pozycji w repertorium powstaje właśnie tutaj i będzie potrzebny za chwilę — bez niego nie da się poprawnie zamknąć tłumaczenia.

Krok 3: przekład treści

Dopiero teraz zaczyna się praca językowa. Ustawa zobowiązuje tłumacza do „wykonywania powierzonych mu zadań ze szczególną starannością i bezstronnością” (art. 14 ust. 1 pkt 1). O błędach w dokumencie przepis nie mówi. Zalecamy ich nie poprawiać, nawet jeśli są widoczne: literówkę w nazwisku przenieść tak, jak stoi w dokumencie, i w razie potrzeby opatrzyć uwagą tłumacza.

Imiona i nazwiska z języków nieposługujących się alfabetem łacińskim ustawa reguluje osobno: tłumacz „dokonuje transliteracji lub transkrypcji tych imion i nazwisk na podstawie dokumentów podróży lub ich kopii, a w przypadku braku tych dokumentów dokonuje tłumaczenia zgodnie z regułami pisowni obowiązującymi w kraju, w którym został sporządzony tłumaczony dokument” (art. 14 ust. 2).

Krok 4: opis elementów graficznych

Pieczęcie, godła, podpisy, hologramy, znaki wodne i adnotacje odręczne nie są tłem dokumentu — są jego treścią. Ustawa nie określa, jak je oddać. Zalecamy opisać je słowami, w miejscu, w którym występują w oryginale.

Podpis nieczytelny opisuje się jako nieczytelny, a nie zgaduje nazwiska. Rubrykę pustą oznacza się jako pustą, bo jej pominięcie sugerowałoby, że w dokumencie czegoś nie było, choć była tam po prostu wolna przestrzeń.

Krok 5: formuła poświadczająca

Formuła zamyka tłumaczenie. Przepis nie narzuca jej brzmienia; przykładowa formuła:

Poświadczam zgodność powyższego tłumaczenia …… dokumentu sporządzonego w języku ……. Nr repertorium: …….

Dwa elementy wymaga wprost art. 18 ust. 2 ustawy. Na poświadczonym tłumaczeniu „wymienia się pozycję, pod którą tłumaczenie lub odpis są odnotowane w repertorium”, a ponadto „należy stwierdzić, czy sporządzono je z oryginału, czy też z tłumaczenia lub odpisu, oraz czy tłumaczenie lub odpis jest poświadczony i przez kogo”.

Numer pozycji wiąże tłumaczenie z konkretnym wpisem w repertorium, a prawidłowość i rzetelność prowadzenia repertoriów kontroluje wojewoda (art. 20 ust. 1).

Krok 6: pieczęć i podpis

Pieczęć tłumacza przysięgłego ma ustawowo określoną zawartość: w otoku imię i nazwisko, a w środku wskazanie języka, w zakresie którego tłumacz ma uprawnienia, oraz pozycję na liście tłumaczy przysięgłych. Zamawia ją, na koszt tłumacza, Minister Sprawiedliwości w Mennicy Polskiej (art. 18 ust. 1).

Tłumaczenie w formie pisemnej opatruje się pieczęcią i podpisem. Tłumaczenie w postaci elektronicznej tłumacz może poświadczyć kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 18 ust. 1a). Skan tłumaczenia papierowego nie jest ani jednym, ani drugim — o czym warto uprzedzać klientów wysyłających przekład dalej pocztą elektroniczną.

Krok 7: wydanie i rozliczenie

Na koniec dokument wraca do zleceniodawcy, a data zwrotu trafia do repertorium — tak samo jak wysokość wynagrodzenia. Wpis zamyka się dopiero w tym momencie, nie po wydrukowaniu tłumaczenia.

Jeżeli dodatkowe egzemplarze zamawia sąd, prokurator, Policja lub organ administracji publicznej, rozporządzenie przewiduje za nie 64 gr za każdą dodatkową stronę (§ 2 ust. 3); w zleceniach prywatnych wynagrodzenie ustala umowa (art. 16 ust. 1 ustawy).

Gdzie w tym przebiegu mieści się narzędzie

Kroki 3 i 4 — przekład treści i opis elementów graficznych — pochłaniają najwięcej czasu, a jednocześnie są najbardziej powtarzalne. Tu Lingverra tworzy precyzyjne tłumaczenie w układzie oryginału: przenosi układ, opisuje pieczęcie i podpisy, zachowuje tabele i rubryki.

Kroki 2, 5, 6 i 7 pozostają po stronie tłumacza i pozostać muszą. Repertorium, formuła, pieczęć i odpowiedzialność za treść są przypisane osobie wpisanej na listę Ministra Sprawiedliwości — żadne oprogramowanie tego nie zastąpi i nie powinno udawać, że zastępuje.